بازار جهانی پلی‌اتیلن:

ظرفیت جهانی گریدهای پلی‌اتیلن در سال 2021 حدود 133.1 میلیون تن گزارش شده است. پیش‌بینی می‌شود که طی سال‌های 2025 و 2050 ظرفیت جهانی تولید گریدهای پلی‌اتیلن با نرخ رشد متوسط سالانه 3.7درصد و 3.5 درصد افزایش داشته باشد و به ترتیب به حدود 153.64 میلیون تن و 163.63 میلیون تن برسد. همچنین انتظار می‌رود که ظرفیت تولید گریدهای پلی‌اتیلن تا سال 2050 با نرخ رشد متوسط سالانه 3.3 درصد به حدود 190.35 میلیون تن افزایش یابد.

سهم ظرفیت تولید هر یک از گریدهای پلی‌اتیلن در جهان در سال 2023 (درصد)

منطقه شمال شرقی آسیا بیشترین سهم ظرفیت تولید پلی‌اتیلن در جهان را داراست. کشور چین به تنهایی حدود 26.3 میلیون تن (20 درصد) ظرفیت تولید گریدهای پلی‌اتیلن را دارد. پس از آن، به ترتیب مناطق آمریکای شمالی، خاورمیانه و آسیای جنوب شرقی بزرگ‌ترین ظرفیت تولید در جهان را دارند.

روند تولید گریدهای پلی‌اتیلن در جهان طی دوره زمانی 2021-2012با نرخ رشد متوسط سالانه 4.4 درصد افزایش داشته است و پیش‌بینی می‌شود که تولید گریدهای پلی‌اتیلن تا سال 2025 با نرخ رشد متوسط سالانه 3 درصد و تا سال 2050 با نرخ رشد متوسط سالانه 2.4 درصد افزایش یابد.

در سال 2021، تولید جهانی گریدهای پلی‌اتیلن معادل 114.64 میلیون تن از مجموع ظرفیت بیش از 133.1 میلیون تن گزارش شده است که نشان‌دهنده‌ی نرخ عملیاتی 86 درصد می‌باشد. همچنین پیش‌بینی می‌شود میزان تولید این ماده پایه تا سال 2050 به حدود 163.63 میلیون تن خواهد رسید.

در سال 2021، تجارت جهانی گریدهای پلی‌اتیلن بیش از49.68 میلیون تن بوده است؛ به عبارت دیگر، حدود 43درصد از تولید جهانی گریدهای پلی‌اتیلن، به تجارت تخصیص داده شده است. بزر‌گ‌ترین صادرکنندگان گریدهای پلی‌اتیلن در جهان به ترتیب مناطق، خاورمیانه (32 درصد)، آمریکای شمالی (26 درصد)، آسیای جنوب شرقی (15 درصد) و آسیای شمال شرقی (11 درصد) هستند. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که حجم صادرات طی دوره زمانی 2032-2021 با نرخ رشد سالانه 2.1 درصد افزایش خواهد داشت و میزان صادرات به حدود 89.75 میلیون تن خواهد رسید.

قیمت گریدهای پلی‌اتیلن

روند قیمت HDPE در مناطق اصلی مبادله این محصول تا 2021 و نیز پیش‌بینی آن تا سال 2031 در نمودار زیر نمایش داده شده است. بر اساس نمودار زیر قیمت HDPE  در جنوب شرق آسیا از سال 2009 روند افزایشی داشته و از 1062 دلار به ازای هرتن در سال 2009 به 1519 دلار در سال 2014 رسیده است. در سال 2021 قیمت HDPE  در این منطقه نسبت به سال 2020 با افزایش 34 درصدی مواجه شده و به 1143 دلار رسیده است. بر اساس پیش‌بینی‌های IHS طی دوره زمانی 2031-2021 این روند افزایشی خواهد بود و به 1479 دلار در سال 2031 خواهد رسید.

همانطور که در نمودار زیر مشاهده می‌شود، قیمت HDPE در هر سه منطقه اصلی که این محصول مبادله می‌شود، پیش‌بینی شده است که در بلندمدت (2031) قیمت محصول روند افزایشی خواهد داشت.

قیمت پلی‌اتیلن سنگین مناطق مختلف (دلار به ازای هر تن)

بر اساس نمودار زیر قیمت LLDPE  در منطقه آسیا از سال 2020 روند افزایشی داشته و از 840 دلار به ازای هرتن در سال 2020 به 1170 دلار در سال 2021 رسیده است اما موفق به حفظ روند صعودی نداشته و قیمت دوباره روند کاهشی به خود گرفته است.. بر اساس پیش‌بینی‌های IHS طی  سه سال آتی روند نزولی همچنان ادامه دار باشد اما از سال 2024  قیمت روند افزایشی به خود خواهد گرفت و به 1492 دلار در سال  2031 می‌رسد.

همانطور که در نمودار زیر مشاهده می‌شود، قیمت LLDPE در هر سه منطقه اصلی که این محصول مبادله می‌شود، پیش‌بینی شده است که در بلندمدت (2031) قیمت محصول روند افزایشی خواهد داشت.

قیمت پلی‌اتیلن سبک خطی مناطق مختلف (دلار به ازای هر تن)

بازار داخلی گریدهای پلی‌اتیلن

ظرفیت

در کشور 10 واحد تولید HDPE شامل بندر امام، شازند اراک، امیرکبیر، مارون، جم، مهر، پلیمر کرمانشاه، آریا ساسول، ایلام و میاندوآب با مجموع ظرفیت 2.390 میلیون تن در حال فعالیت هستند. همچنین 3 واحد تولید Swing برای تولید LLD/HDPE با فرض نسبت تولید 50 درصد برای HDPE و 50 درصد برای LLDPE شامل تبریز، لرستان و مهاباد با مجموع ظرفیت 350 هزار تن وجود داشته و در حال تولید است که مجموعاً مقدار ظرفیت معادل 2.740 میلیون تن می‌باشد. بررسی‌های پروژه‌های برنامه‌ریزی شده در صنعت پتروشیمی حاکی از این است که 11 طرح با ظرفیت 3.05 میلیون تن در سال تولید HDPE در کشور تعریف شده است. البته این نکته بایستی مدنظر قرار بگیرد که از بین طرح‌های مذکور، 5 طرح تولیدی آن LLDPE/HDPE می‌باشد. علاوه بر این، تنها پنج واحد پتروشیمی شامل شرکتهای پتروشیمی الفین بوشهر، کیان، پتروشیمی دهدشت، پلیمر گچساران، نگین مهستان کنگان و پلی الفین سینا فعال می‌باشند و مابقی غیرفعال هستند

در حال حاضر واحدهای LLDPE در کشور 6 واحد شامل امیرکبیر، جم، شازند، تبریز، لرستان و مهاباد با مجموع ظرفیت 995 هزار تن فعالیت می‌کنند. بررسی‌های پروژه‌های برنامه‌ریزی شده در صنعت پتروشیمی حاکی از این است که طرح با ظرفیت 1.5 میلیون تن در سال تولید LLDPE در کشور تعریف شده است. البته این نکته بایستی مدنظر قرار بگیرد که در این طرح‌های محصول تولیدی LLDPE/HDPE می‌باشد. علاوه بر این، تنها سه واحد پتروشیمی شامل شرکتهای پتروشیمی الفین بوشهر، نگین مهستان کنگان و پلی الفین سینا فعال می‌باشند و مابقی غیرفعال هستند.

تولید و مصرف

در طی سال‌های 1397 تا 1403، تولید پلی‌اتیلن سنگین ایران روندی افزایشی داشته و به بیش از 5/2 میلیون تن در سال 1402 رسیده است  و این روند در 9 ماهه 1403 نیر حفظ شده است. نکته قابل توجه اینکه برخی از شرکت‌های پتروشیمی در برخی از سال‌ها بیش از ظرفیت سالانه خود اقدام به تولید پلی‌اتیلن سنگین (HDPE) کرده‌اند و همین امر باعث شده که تولید این محصول در ایران نزدیک به ظرفیت تولیدی باشد.از طرف دیگر آمارها نشان می‌دهد که به‌طور متوسط کمتر از 25 درصد از HDPE تولید شده، در داخل به فروش رفته و بیش از 75 درصد صادر می‌شود.

بر اساس اطلاعات استخراجی، تولید LLDPE در ایران نیز روندی صعودی داشته و به حدود 1 میلیون تن در سال 1400 و 1401 نیز رسیده است. نکته دیگر اینکه پتروشیمی جم با حدود 324 هزار تن تولید LLDPE در سال 1402، بزرگترین تولیدکننده این محصول پتروشیمی در کشور بوده است. مصرف این محصول در ایران در سال 1402 به حدود 237 هزار تن در سال رسیده است که البته در سال‌های 1399 و 1400 با افت مواجه شده است. ضمن اینکه حدود 30 درصد از پلی‌اتیلن سبک خطی ایران به کشورهای خارجی صادر می‌شود.

تجارت

صادرات HDPE ایران از 8/1 میلیون تن در سال 1397 به بیش از 2 میلیون تن در سال 1400 رسیده است که نشان از رشد صادرات این محصول در این دوره زمانی دارد. آمارها نشان می‌دهد که عمده HDPE صادراتی ایران به مقصد چین بوده که البته این محصول به کشورهای دیگر از جمله هند و ترکیه نیز صادر می‌شود. نکته دیگر اینکه کشورهای اروپایی از جمله ایتالیا و اسپانیا نیز جز مشتریان HDPE ایران به شمار می‌روند.

30 درصد از LLDPE تولیدی در داخل به کشورهای خارجی صادر شده صادرات این محصول از سال 1400 کاهش یافته و به حدود 759 هزار تن در سال 1402 رسیده است. در این سال نزدیک به 80 درصد از LLDPE صادراتی ایران به مقصد چین بوده است.

قیمت

آمارها نشان می‌دهد که بالاترین متوسط قیمت HDPE صادراتی 1148 دلار به ازای هر تن در سال 1397 بوده و این قیمت در سال‌های 1400 و 1401 به 1060 و 1009 دلار به ازای هر تن رسیده است. همچنین قیمت در 9 ماهه 1403 به طور میانگین 894 دلار بوده است. آمارها همچنین نشان می‌دهد که برای HDPE، متوسط قیمت فروش رفته در بورس همواره کمتر از قیمت صادراتی بوده است.

بر اساس اطلاعات قیمتی LLDPE، متوسط قیمت صادراتی و بورس کالا هم روند بوده است و قیمت صادراتی از قیمت داخلی بورس همواره بالاتر بوده است. حداکثر متوسط قیمت صادراتی 1338 دلار به ازای هر تن در سال 1400 بوده که در همین سال متوسط قیمت در بورس کالا 1199 دلار به ازای هر تن بوده است.