بررسی ظرفیت، مصرف و چشم‌انداز ایران و جهان

استایرن بوتادین رابر (SBR) یکی از مهم‌ترین الاستومرهای مصنوعی مورد استفاده در صنعت تایر و قطعات لاستیکی است که در دو گرید اصلی محلولی (S-SBR) و امولسیونی (E-SBR) تولید می‌شود. بررسی تحولات این بازار نشان می‌دهد که SBR همچنان جایگاه راهبردی خود را در زنجیره ارزش صنعت لاستیک حفظ کرده و از تقاضایی نسبتاً پایدار در سطح جهانی برخوردار است.

• S-SBR (محلولی)
• E-SBR (امولسیونی)

این گزارش، تصویری خلاصه و کاربردی از وضعیت بازار جهانی و ایران ارائه می‌دهد.

1.  بازار جهانی S-SBR (گرید محلولی)

بازار جهانی S-SBR طی سال‌های اخیر روندی افزایشی را تجربه کرده است. ظرفیت تولید این گرید با رشد تدریجی همراه بوده و پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد این روند در بلندمدت نیز ادامه خواهد داشت. تمرکز اصلی تولید و مصرف در شمال شرق آسیا قرار دارد و انتظار می‌رود سهم این منطقه در دهه‌های آینده افزایش یابد.

از منظر تجاری، نسبت بالای حجم تجارت به میزان تولید نشان‌دهنده ماهیت بین‌المللی بازار S-SBR است. رشد صنعت تایرهای با عملکرد بالا و استانداردهای جدید زیست‌محیطی از مهم‌ترین عوامل تقویت‌کننده تقاضای این گرید محسوب می‌شوند.

2. بازار جهانی E-SBR (گرید امولسیونی)

بازار E-SBR در سال‌های اخیر با نوساناتی در ظرفیت و تولید مواجه بوده، اما چشم‌انداز بلندمدت آن همچنان مثبت ارزیابی می‌شود. این گرید نیز سهم قابل توجهی از تجارت جهانی را به خود اختصاص داده و شمال شرق آسیا مهم‌ترین قطب تولید آن به شمار می‌رود.

تقاضای E-SBR عمدتاً وابسته به صنعت تایرهای عمومی و محصولات لاستیکی صنعتی است و تغییرات آن بیش از هر چیز تابع رشد اقتصادی و شرایط بازار خودرو در مناطق مختلف جهان است.

3. وضعیت بازار SBR در ایران

در ایران، ساختار بازار با الگوی جهانی تفاوت‌هایی دارد. در حال حاضر تولید داخلی تنها در حوزه E-SBR فعال است و ظرفیت اسمی کشور حدود 70 هزار تن در سال برآورد می‌شود که بخش عمده آن مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. این موضوع نشان‌دهنده ثبات عملیاتی مناسب واحدهای فعال است.

در مقابل، هیچ واحد تولیدی S-SBR در کشور وجود ندارد و نیاز داخلی این گرید به طور کامل از طریق واردات تأمین می‌شود. این وابستگی وارداتی، یک خلأ مهم در زنجیره ارزش صنعت لاستیک کشور ایجاد کرده است.

ردیف	نام واحد	محل اجرا	تاریخ بهره برداری	ظرفیت
1	پتروشیمی تخت جمشید	عسلویه	1394	30
2	پتروشیمی بندر امام	خوزستان	1373	40
مجموع		–		70

 

طرح‌های توسعه‌ای در دست اجرا

نام واحد	محصولات	شهرستان	پيشرفت	لیسانس	ظرفيت
شرکت شیمیایی صدف عسلویه	SBR-E	عسلویه	67.4 درصد	VERSALIS ایتالیا	136
شرکت توسعه پلیمر پادجم	SBS/SB/LCBR	عسلویه	82.2 درصد	–	60

مجموع ظرفیت این طرح‌ها حدود 196 هزار تن برآورد شده و در صورت بهره‌برداری تا سال 1406، تحول مهمی در ظرفیت تولید کشور ایجاد خواهد شد.

تولید داخلی استایرن بوتادین رابر امولسیون در بازه زمانی 1396 تا 1403

 

چشم‌انداز مصرف و تراز بازار داخلی

بررسی روند مصرف داخلی نشان می‌دهد با فرض تداوم رشد تقاضا، بازار کشور در سال‌های آینده با احتمال کسری عرضه مواجه خواهد شد؛ مگر آنکه ظرفیت‌های جدید وارد مدار تولید شوند یا واردات افزایش یابد.

طرح‌های توسعه‌ای در دست اجرا می‌توانند در صورت بهره‌برداری به‌موقع، نقش مهمی در متعادل‌سازی بازار داخلی ایفا کنند. با این حال، نبود تولید S-SBR همچنان یکی از نقاط ضعف ساختاری صنعت به شمار می‌رود.

 

برآورد کسری بازار داخلی

مصرف داخلی SBR در سال 1403 حدود 59.1 هزار تن بوده است. با فرض رشد سالانه 5٪:

• مصرف تا سال 1410 به حدود 83 هزار تن خواهد رسید.
• در صورت ثابت ماندن تولید فعلی، کشور با کسری حدود 20 هزار تن مواجه خواهد شد.

این موضوع دو سناریوی اصلی را مطرح می‌کند:

• افزایش واردات
• احداث واحد جدید با ظرفیت عملی حدود 20 هزار تن

 

میزان واردات و صادرات استایرن بوتادین رابر (تن):

سال	واردات			صادرات
	میزان	ارزش میلیون ریال	ارزش دلاری	میزان	ارزش میلیون ریال	ارزش دلاری
1396	1392	118121.4	3506444	18245	930532.9	27,400,590
1397	550	67812.9	1626262	14633	1229294.9	19,836,478
1398	2338	–	–	4906	–	–
1399	1323	112482.5	2678157	7573	1246686.4	7128178
1400	2393	2391088.2	5693070	8615	3653263.1	16234211
1401	1547	959478.4	4128495	2458	1223146.6	4129001
1402	2134	1573137.8	5519783	6416	4059233.1	10555428
1403	1671	1282250.8	4499125	5020	4911938.5	10037710

 

تحلیل قیمت‌های داخلی و صادراتی

بررسی قیمت فروش داخلی و صادراتی شرکت‌های تولیدکننده نشان می‌دهد:

• میانگین قیمت داخلی طی سه سال اخیر حدود 1,200 تا 1,300 دلار بر تن بوده است.
• قیمت صادراتی پتروشیمی تخت جمشید به طور متوسط بیش از 200 دلار بالاتر از پتروشیمی بندر امام بوده است.
• اختلاف قیمت داخلی و صادراتی در برخی سال‌ها محدود بوده که نشان‌دهنده همگرایی بازار داخلی با بازار جهانی است

قیمت فروش داخلی استایرن بوتادین رابر به تفکیک شرکت‌های تولید‌کننده از سال 1401 تا  1403(دلار بر تن)

 

تحلیل قیمتی و همگرایی با بازار جهانی

بررسی قیمت‌های داخلی و صادراتی نشان می‌دهد بازار ایران تا حدی با روندهای جهانی همگرا شده است. در برخی سال‌ها اختلاف قیمت داخلی و صادراتی محدود بوده که بیانگر تأثیرپذیری بازار داخلی از شرایط بین‌المللی است.

این موضوع نشان می‌دهد صنعت SBR کشور در چارچوبی نسبتاً رقابتی فعالیت می‌کند، اما برای تکمیل زنجیره ارزش و کاهش وابستگی ارزی، توسعه تولید S-SBR می‌تواند از منظر اقتصادی و راهبردی قابل توجه باشد.

 

نحوه دریافت فایل کامل گزارش

جهت دسترسی به نسخه کامل و دریافت فایل تخصصی مطالعات بازار:

• در وب‌سایت موسسه ثبت‌نام و عضو شوید.
• از طریق پنل کاربری، گزارش «مطالعات بازار استایرن بوتادین رابر (SBR)» را انتخاب کنید.
• نسبت به خرید و دانلود فایل کامل اقدام نمایید.

در صورت نیاز به تهیه نسخه سفارشی‌سازی‌شده یا انجام مطالعه اختصاصی متناسب با طرح سرمایه‌گذاری شرکت شما، امکان ارائه خدمات مشاوره‌ای نیز فراهم است.